Uzun dönem kiralık bir araç kullanırken en sık sorulan sorulardan biri şudur: kiralık araçta trafik cezası geldiğinde ya da araç köprü ve otoyoldan geçtiğinde bu bedeli kim öder? Aracın ruhsatı kiralama şirketinin adına kayıtlı olduğu için tebligat da çoğu zaman şirkete gider. Ama ihlali yapan, aracı o an kullanan kişidir. Bu yazıda cezanın kime yazıldığını, kiracıya nasıl yansıtıldığını, indirimli ödeme ve itiraz sürelerini ve HGS geçişlerinde sürpriz yaşamamak için neler yapmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Kısa cevap: Kullanım sırasında oluşan trafik cezaları, otopark cezaları ve köprü-otoyol geçiş ücretleri kiracıya aittir. Motorlu taşıtlar vergisi, zorunlu trafik sigortası ve muayene gibi araç sahipliğinden doğan giderler ise kiralama şirketinin sorumluluğundadır. Ayrıntı, imzaladığınız sözleşmedeki hükümlere göre netleşir.
Kiralık Araçta Trafik Cezası Kime Yazılır?
Trafik cezaları iki şekilde kesilir. Birincisi, trafik polisinin aracı durdurup sürücüye doğrudan ceza yazmasıdır. Bu durumda ceza tutanağı sürücünün adına düzenlenir ve kiralama şirketiyle ilgili ek bir süreç oluşmaz; ödeme sürücüye ya da onu görevlendiren şirkete aittir.
İkincisi, aracın durdurulmadan tespit edildiği durumlardır: hız koridoru, kırmızı ışık kamerası, elektronik denetleme sistemleri (EDS) veya park ihlali. Bu cezalar plakaya yazılır ve tebligat ruhsat sahibine, yani kiralama şirketine gider. Şirket, ihlal tarih ve saatini kira sözleşmesi ve teslim tutanaklarıyla karşılaştırarak aracın o an hangi müşteride olduğunu belirler.
Ceza Kiracıya Nasıl Yansıtılır?
Uzun dönem kiralamada süreç genellikle şu sırayla ilerler:
- Tebligat: Plakaya yazılan ceza, e-Devlet veya posta yoluyla ruhsat sahibi şirkete ulaşır.
- Eşleştirme: İhlal tarihi, aracın teslim ve iade kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Bildirim: Kiracı şirkete ceza tutanağının bir kopyası ve ödeme bilgisi iletilir.
- Ödeme veya yansıtma: Ceza ya kiracı tarafından doğrudan ödenir ya da kiralama şirketi öder ve tutarı sözleşmedeki şartlarla bir sonraki faturaya yansıtır.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, bazı sözleşmelerde cezanın faturaya yansıtılması sırasında ayrıca bir işlem veya hizmet bedeli tanımlanmış olabilmesidir. Teklif aşamasında bu kalemi mutlaka sorun ve yazılı hale getirin. Kurumsal araç kiralama sözleşmelerinde cezaların hangi kanaldan, hangi sürede ve hangi ek bedelle bildirileceğinin açık yazılması, muhasebe tarafında da işinizi kolaylaştırır.
Ödeme Süresi, İndirim ve İtiraz Hakkı
Trafik idari para cezalarında en önemli kural süredir. Ceza, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenirse dörtte bir (%25) indirim uygulanır. Kiralık araçta tebligat önce şirkete gittiği için bu sürenin bir kısmı bildirim aşamasında geçebilir. Bu nedenle cezanın size hangi gün ve hangi kanaldan iletileceğini bilmek, indirimden yararlanıp yararlanamayacağınızı belirler.
Cezanın haksız olduğunu düşünüyorsanız, örneğin ihlal anında araç henüz size teslim edilmemişse ya da servisteyse, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İtiraz sürecini doğru kişinin başlatabilmesi için tebligatın kiracıya hızlıca iletilmesi gerekir.
Araca yazılmış cezaları kendiniz de takip edebilirsiniz. Ruhsat sahibi tarafında sorgu, e-Devlet üzerindeki Araç Plakasına Yazılan Ceza Sorgulama hizmetiyle yapılır. Filo yöneticisinin bu kontrolü kiralama şirketiyle birlikte ayda bir yapması, gözden kaçan cezaları önler.
HGS ve Köprü-Otoyol Geçişlerini Kim Öder?
Köprü ve otoyol geçiş ücretleri bir ceza değil, kullanım bedelidir; dolayısıyla aracı kullanan tarafın ödemesi gerekir. Kiralık araçlarda uygulama iki şekilde olur:
- Araca ait HGS etiketi: Etiket kiralama şirketinin hesabına bağlıdır. Geçiş ücretleri şirket tarafından ödenir ve dönemsel olarak kiracıya fatura edilir.
- Kiracının kendi HGS'si: Bazı kurumlar, gider takibini kendi muhasebesinde tutmak için araca kendi adına HGS etiketi tanımlatır. Bu durumda bakiyenin yüklü tutulması kiracının sorumluluğundadır.
İhlalli Geçiş Cezasından Nasıl Kaçınılır?
HGS bakiyesi yetersizken ya da etiket okunmadan yapılan geçişler ihlalli geçiş sayılır. İhlalli geçişin ücreti 15 gün içinde ödenmezse, geçiş ücretine ek olarak bu ücretin dört katı tutarında para cezası uygulanır. Küçük bir köprü geçişi, gözden kaçtığında birkaç katına çıkabilir. Bunu önlemek için:
- Teslim alırken araçta HGS etiketi olup olmadığını ve kimin hesabına bağlı olduğunu tutanağa yazdırın.
- Etiket sizin adınızaysa otomatik bakiye yükleme talimatı verin.
- Uzun yol öncesinde etiketin cama doğru yapıştırıldığını kontrol edin; kırık veya kalkmış etiket geçişin okunmamasına yol açar.
Kim Ne Öder? Özet Tablo
Uzun dönem kiralamada en sık karşılaşılan kalemlerin genel dağılımı aşağıdaki gibidir. Kesin dağılım, imzaladığınız sözleşmeye göre belirlenir.
| Kalem | Genellikle kim öder? | Not |
|---|---|---|
| Polisin yazdığı trafik cezası | Kiracı / sürücü | Tutanak doğrudan sürücü adına düzenlenir |
| Radar, EDS, kırmızı ışık cezası | Kiracı | Plakaya yazılır, kiralama şirketi kiracıya yansıtır |
| Park ve otopark cezası | Kiracı | Plakaya yazılır |
| HGS köprü-otoyol geçişi | Kiracı | Etiket kimin hesabındaysa ödeme oradan yapılır |
| İhlalli geçiş cezası | Kiracı | 15 gün içinde ödenmezse ceza katlanır |
| Motorlu taşıtlar vergisi (MTV) | Kiralama şirketi | Kira bedeline dahildir |
| Zorunlu trafik sigortası ve kasko | Kiralama şirketi | Kira bedeline dahildir |
| Araç muayenesi | Kiralama şirketi | Muayene takibi şirket tarafından yapılır |
Filo Yöneticileri İçin Kontrol Listesi
Birden fazla aracın farklı çalışanlar tarafından kullanıldığı şirketlerde asıl zorluk, cezanın hangi çalışana ait olduğunu bulmaktır. Aşağıdaki adımlar bu yükü önemli ölçüde azaltır:
- Araç zimmetini kayıt altına alın. Her aracın hangi tarihten itibaren hangi çalışanda olduğunu imzalı bir zimmet formuyla tutun.
- Havuz araçlarda kullanım defteri tutun. Ortak kullanılan araçlar için alış-teslim saatini kaydedin.
- Tek bir bildirim adresi belirleyin. Kiralama şirketinin cezaları hangi e-posta adresine göndereceğini netleştirin; böylece 15 günlük indirim süresi kaçmaz.
- Aylık mutabakat yapın. Faturaya yansıyan ceza ve geçiş tutarlarını kendi kayıtlarınızla karşılaştırın.
- Şirket içi kuralı yazılı hale getirin. Kişisel kusurdan doğan cezaların çalışana yansıtılıp yansıtılmayacağını araç kullanım politikanızda açıkça belirtin.
Ceza ve geçiş takibi, filo yönetiminin en çok zaman alan ama en az görünen parçalarından biridir. Uzun dönem araç kiralama ile vergi, sigorta, muayene ve bakım gibi sahiplik giderleri kira bedeline dahil olur. Size kalan iş kullanım kaynaklı kalemleri düzenli takip etmektir. Filonuz için bu süreçlerin nasıl işleyeceğini teklif aşamasında konuşmak isterseniz hızlı teklif formunu doldurabilirsiniz.
